System kaucyjny w praktyce

E-MAGAZYN PRACOWNIKÓW KOMPANII PIWOWARSKIEJ NR 4/2025

System kaucyjny w praktyce

Zespół Komunikacji Wewnętrznej

Z początkiem października w życie weszły przepisy dotyczące systemu kaucyjnego (DRS). Uzasadnieniem dla jego wdrożenia jest promocja recyklingu oraz ponownego wykorzystania opakowań.

Są to cele, które Kompania Piwowarska z powodzeniem realizuje od lat – zarówno w relacji z konsumentami, partnerami biznesowymi, jak i pracownikami. Ponieważ od 1 stycznia 2026 roku przepisy dotyczące systemu kaucyjnego będą obowiązywały w pełni, tj. każde wyprodukowane i objęte systemem opakowanie powinno mieć stosowne oznakowanie, pragniemy przybliżyć Wam podstawowe informacje na temat jego funkcjonowania.

Jakie opakowania objęte są systemem kaucyjnym? Działający w Polsce system kaucyjny obejmuje wyłącznie kilka kategorii opakowań po napojach: puszki metalowe (stosowane przez producentów aluminiowe oraz z innych metali), szklane butelki wielokrotnego użytku (tzw. zwrotne) oraz butelki plastikowe (w tym szeroko stosowany PET).

Jednocześnie na rynku wciąż funkcjonować będą opakowania, które nie są objęte systemem. Dzieje się tak z dwóch powodów. Opakowania objęte działaniem DRS, ale wyprodukowane i wprowadzone na rynek do 31 grudnia 2025 r., zgodnie z przepisami nie muszą zawierać znaku systemu kaucyjnego. Drugą grupą są produkty nieobjęte systemem, w tym przede wszystkim:

jednorazowe butelki szklane,
opakowania po mleku i produktach mlecznych oraz oleju,
opakowania kartonowe i inne.

Jak rozpoznać, czy dane opakowanie objęte jest kaucją obowiązującą w nowym systemie ogólnopolskim? Jest to bardzo proste – na butelce lub puszce widoczny musi być specjalny znak systemu kaucyjnego – informacja o wysokości kaucji (np. „Kaucja 0,50 zł” albo „Kaucja 1 zł”). Jeśli opakowanie nie ma takiego oznaczenia – nie jest objęte opisanym systemem.

Gdzie i jak mogę zwracać opakowania objęte systemem? Każdą oznakowaną symbolem „kaucja” pustą szklaną butelkę zwrotną lub puszkę będzie można oddać w punktach zwrotu opakowań kaucyjnych, ulokowanych w sklepach detalicznych. Zgodnie z przepisami są one podzielone na dwie kategorie, w zależności od ich wielkości. W przypadku tych o powierzchni powyżej 200 m² muszą one przyjmować wszystkie oznakowane opakowania i zwrócić naliczoną kaucję. Co może zaskakiwać – nie ma nawet znaczenia, czy mają one w ofercie produkty objęte systemem kaucyjnym. Mniejsze placówki nie mają obowiązku przystąpienia do systemu w pełnym zakresie. Jeśli posiadają one w ofercie butelki w opakowaniach zwrotnych, wówczas bez problemu można je tam oddać i odzyskać kaucję. Jednak w przypadku opakowań jednorazowych decyzja o ich zbiórce pozostaje w rękach właściciela sklepu.

Zwrotu możecie dokonać na dwa sposoby:

Zwrot manualny (bezpośredni) – po prostu przekaż opakowanie obsłudze sklepu. Jeśli wszystko jest w porządku, kaucja zostanie Ci zwrócona gotówką albo zostanie odjęta od kwoty należnej za zakupy.
Automat zwrotny (RVM) – w wielu sklepach znajdziesz automat do zwrotu opakowań. Włóż butelkę lub puszkę do środka, a otrzymasz voucher, który możesz wykorzystać przy kasie, żeby obniżyć kwotę do zapłaty albo wymienić na gotówkę. Jeśli w sklepie nie ma automatu, nie szkodzi – możesz oddać opakowanie bezpośrednio pracownikowi.

Bardzo istotnym elementem funkcjonowania systemu jest fakt, że sklep nie może zażądać od klienta okazania dowodu zakupu przy zwracaniu pustych opakowań – musi on oddać naliczoną wcześniej kaucję.

Zwrot opakowań niesie ze sobą także konieczność zmiany naszych przyzwyczajeń. By skutecznie zwrócić opakowanie, nie możemy go bowiem zgniatać. Zarówno puszka, jak i butelka PET powinny pozostać w swoim pierwotnym kształcie, a także zachować etykietę. Nie ma przy tym konieczności zwracania ich z nakrętką czy „zawleczką” w przypadku puszki. Jest to szczególnie istotne w przypadku zbiórki z wykorzystaniem automatu, który dla każdego opakowania ma „zakodowany” kształt – zbyt duże odstępstwo od niego może spowodować odrzucenie opakowania.

Kompania Piwowarska i system kaucyjny System kaucyjny ma bezpośredni wpływ na działalność Kompanii Piwowarskiej. W każdym roku na rynek trafiają niemal 2 miliardy puszek lub butelek naszych piw. 40% naszej produkcji sprzedawane jest w szklanych butelkach zwrotnych, których mamy aż 245 milionów. Do tego dochodzi aż 10 mln skrzynek służących do ich transportu i zwrotu. Tak duża skala operacji wspierana jest przez nasz własny system zbiórki. W ubiegłym roku wróciło do nas aż 94% szklanych butelek zwrotnych. To doskonały wynik, dużo wyższy niż wymóg, jaki przepisy stawiają systemowi kaucyjnemu. Z tego powodu od początku dyskusji o DRS z powodzeniem działaliśmy na rzecz zachowania obecnego modelu obiegu tych butelek. Jesteśmy przekonani, że pozostawienie szklanej butelki zwrotnej w ramach systemu Kompanii Piwowarskiej przełoży się na ich dłuższą żywotność na rynku i pomoże spełnić ambitne cele polskiej i europejskiej polityki środowiskowej.

Jednocześnie już od początku grudnia dołączyliśmy do DRS w zakresie piwa sprzedawanego w puszkach. Pierwszym produktem, który w 100% będzie dostępny w opakowaniach z oznakowaniem kaucji, będzie Lech Free Citrus Sour. Pozostałe produkty naszej oferty będą sukcesywnie wprowadzane do systemu po wyprzedaniu zapasów w wersji bez stosownych oznaczeń. Zespoły planistyczne i klienckie pracują na bieżąco nad planami ich sprzedaży i wdrożenia do systemu kolejnych produktów z naszego szerokiego portfolio.

Naszą aktywność w ramach systemu kaucyjnego dopełnia współpraca z innymi podmiotami branżowymi – Grupą Żywiec oraz Carlsberg Polska – w ramach spółki Polski System Kaucyjny (PSK). PSK jest jednym z 7 działających w Polsce operatorów, ale na rynku wyróżniają go bardzo solidne fundamenty, czyli m.in. nasze wieloletnie relacje z sieciami handlowymi, ogromne doświadczenie w obrocie butelką zwrotną, a także w logistyce obrotu napojami.